Tarkan
Tarkan Tevetoğlu (d. 17 Ekim 1972) veya kısaca Tarkan, Türk şarkıcı, şarkı sözü yazarı, besteci, prodüktör ve aranjör. Batı Almanya'nın Renanya-Palatina eyaletindeki Alzey kasabasında doğup büyüdü, 1986'da ailesiyle beraber Türkiye'ye geldi ve müziğe çocukluk yıllarında başlayan ilgisi sonucunda, lise hayatına başladığı Karamürsel'de ilk müzik eğitimini almaya başladı. İlerleyen yıllarda İstanbul Plak şirketinin sahibi Mehmet Söğütoğlu ile tanışarak şirket ile bir albüm anlaşması imzaladı.
Tarkan, 1992'nin son aylarında ilk stüdyo albümü Yine Sensiz'i, piyasaya sürdü ve albümdeki "Kıl Oldum" şarkısıyla çıkış yaptı. 1994'te yayımladığı ikinci stüdyo albümü Aacayipsin ve 1997'de yayımladığı üçüncü stüdyo albümü Ölürüm Sana ile ticari başarı yakaladı. Ölürüm Sana albümünden çıkan "Şımarık" single'ı, birçok ülkenin ulusal listesine giriş yaptı. 1998'de Universal Music Group ile anlaşma imzaladı. 1999'da piyasaya sürdüğü toplama albümü Tarkan, çeşitli ülkelerden platin ve altın sertifikalar kazandı. 2001'de yayımladığı dördüncü stüdyo albümü Karma'daki "Kuzu Kuzu, "Hüp" ve "Verme" şarkılarını kliplendirdi. İki yıl sonra çıkan Dudu albümüyle yeniden ticari başarı yakaladı, 2006'da Come Closer adlı ilk İngilizce albümüyle bazı Avrupa listelerine giriş yaptı. "Bounce" ve "Start the Fire", albümden çıkan single'lar oldu. Tarkan, bir yıl sonra, altıncı stüdyo albümü Metamorfoz'u yayımladı. Albümdeki şarkıların sözleri, Türk Dil Kurumu tarafından takdir edildi. 2010 yılında yedinci stüdyo albümü Adımı Kalbine Yaz dinleyiciyle buluştu ve Türkiye'de yılın en çok satan albümü oldu.
Müzikal projelerinin yanı sıra çeşitli sosyal sorumluluk projelerinde de yer alan Tarkan, Türk basını tarafından Megastar, dünya basını tarafından Popun Prensi ve Boğazın Prensi olarak anılmaktadır.[1] Bugüne kadar 15 milyonun üzerinde albüm satmıştır[2] ve ödülleri arasında, on dört Kral Müzik Ödülü, altı Altın Kelebek Ödülü ile bir Dünya Müzik Ödülü bulunmaktadır.
İçindekiler
Hayatı ve kariyeri
1972–91: İlk dönem ve kariyer başlangıcı
Tarkan Tevetoğlu, 17 Ekim 1972'de Neşe ve Ali Tevetoğlu çiftinin çocuğu olarak Batı Almanya'nın Renanya-Palatina eyaletinde yer alan Alzey kasabasında dünyaya geldi.[3] Neşe Tevetoğlu, Tarkan adlı çizgi roman karakterinden etkilenerek oğluna bu adı verdi.[3] Tarkan'ın müziğe olan ilgisi ise çocukluk yıllarında başladı.[4] Toplam altı çocuğu olan aile, 1986'da Türkiye'ye döndü ve Kocaeli'nin Karamürsel ilçesine yerleşti.[3] Tarkan, lise hayatına burada başladı ve Karamürsel İleri Musiki Derneği'nde eğitim alarak Türk Sanat Müziği hakkında bilgi sahibi oldu.[5] İlerleyen yıllarda ailesinin İstanbul'a taşınması üzerinde Üsküdar Musiki Cemiyeti'nde eğitimine devam etti ve çeşitli mekanlarda sahne almaya başladı.[4][5] Lise bitiminde, istediği üniversite bölümünü kazanamaması üzerine Almanya'ya gitme planları yaptığı sırada İstanbul Plak şirketinin sahibi Mehmet Söğütoğlu ile tanıştı ve bir albüm anlaşması imzaladı.[3][4]
1992–2000: Yine Sensiz, Aacayipsin ve Ölürüm Sana
Tarkan, Yine Sensiz adını verdiği ilk stüdyo albümünü İstanbul Plak etiketiyle 26 Aralık 1992'de Türkiye'de kaset halinde satışa sundu.[6] Albümdeki üç şarkının sözlerini tek başına yazdı, üç şarkının bestesini üstlendi ve "Kıl Oldum" şarkısıyla çıkış yaptı. 18 Haziran 1993'te albüme üç yeni versiyon ekleyerek CD halinde yeniden yayımladı. "Kıl Oldum" dışında, "Kimdi", "Gelipte Halimi Gördün mü?", "Vazgeçemem" ve "Çok Ararsın Beni (Yeni Versiyon)" şarkılarına klip çekti. Albümün toplam satışı 700.000 olarak açıklandı.[7]
Mayıs 1994'te, ikinci Tarkan stüdyo albümü Aacayipsin Türkiye'de; 1996'da Almanya'da ve 1998'de Rusya'da yayımlandı.[8] Albümde Sezen Aksu, Ümit Sayın, Ozan Çolakoğlu ve Yıldız Tilbe gibi isimler yer aldı. Tarkan, dört şarkının söz yazımını üstlendi, bunlardan üç tanesinin bestesini de yaptı; "Hepsi Senin mi?", "Unutmamalı", "Gül Döktüm Yollarına", "Kış Güneşi", "Şeytan Azapta", "Dön Bebeğim" ve "Bekle" şarkılarına klip çekti. Aacayipsin albümü, iki buçuk milyon satış yaptı ve şarkıcıya 1995 yılında düzenlenen 1. Kral TV Video Müzik Ödülleri'nden En İyi Pop Müzik Erkek Sanatçı ödüllerini kazandırdı.[9][10] Ayrıca yine aynı ödüllerden "Hepsi Senin mi?" şarkısı, En İyi Söz, En İyi Beste ve En İyi Şarkı kategorilerinde ödül aldı.[10] Bu dönemlerde Amerika Birleşik Devletleri'ne yerleşti ve Atlantic Records'un kurucusu Ahmet Ertegün ile tanıştı.[11]
Tarkan, 1997'de HITT Müzik adını verdiği kendi plak şirketini kurdu ve aynı yıl üçüncü stüdyo albümü Ölürüm Sana'yı yayımlayarak üç buçuk milyon satış elde etti.[9][12] Ayrıca Tarkan, bu albümde de birçok şarkının söz yazımı ile bestelenmesinde görev aldı. "Şımarık", "İkimizin Yerine", "Salına Salına Sinsice", "Ölürüm Sana" ve "Kır Zincirlerini" klip çekilen şarkılar oldu. Bunlardan "Şımarık", birçok ülkenin ulusal listesine giriş yaptı; Fransa, Hollanda, İsveç ve İsviçre'de 3; Norveç'te 2; Belçika'da 1 numaraya yükseldi; Billboard tarafından hazırlanan Latin Pop Songs listesinde 26 numarada yer aldı.[13][14] Ayrıca birçok şarkıcı tarafından yeniden seslendirildi. "Kır Zincirleri" ise, Almanya, Belçika ve Fransa listelerinde yer aldı.[15]
Tarkan, 1998'de Universal Music Group ile anlaşma imzaladı.[2] Aynı yıl Tarkan adını verdiği toplama albümü Fransa, Arjantin, Rusya ve Hollanda dahil olmak üzere birçok ülkede yayımladı, albümde önceki albümlerinin öne çıkan bazı şarkılarına yer verdi.[16] Tarkan, dünya genelinde bir buçuk milyon satış rakamına ulaştı ve Meksika'dan platin; Almanya, Belçika, Fransa, Hollanda, İsveç, Kolombiya ve Lüksemburg'dan altın sertifika kazandı.[2] 1999 yılında çok yüksek satış rakamlarına sahip olan müzik şarkıcılarını ödüllendiren Dünya Müzik Ödülleri, Tarkan'a, Dünya'nın En Çok Satan Türk Sanatçısı ödülünü verdi.[17]
2001–06: Karma, Dudu ve Come Closer
Tarkan, Mayıs 2001'de dördüncü stüdyo albümünün çıkış şarkısı "Kuzu Kuzu"'yu single olarak yayımladı, 200 bin kaset ve 500 bin CD satış rakamına ulaştı.[18] Üç ay sonra, Temmuz 2001'de dördüncü stüdyo albümü Karma satışa sunuldu.[19] Albümdeki altı şarkıyı Tarkan tarafından yazılıp bestelendi, Nazan Öncel, Mete Özgencil ve Mazhar Alanson da albümün oluşturulmasında görev aldı.[19] "Hüp" ve "Verme", albümün diğer klip çekilen şarkıları oldu, "Hüp" klibi çeşitli olumsuz eleştirilere maruz kaldı.[20][21] İlerleyen tarihlerde, Karma albümünün satış rakamınun bir buçuk milyonu geçtiği öğrenildi.[9] Aynı yıl Altın Kelebek Ödülleri, "Hüp" şarkısına En İyi Klip; Tarkan'a, Onur Ödülü ve En İyi Türk Pop Müziği Erkek Solist kategorilerinde ödül verdi.[22] Şarkıcı, 2002'de "Özgürlük İçimizde" ve "Bir Oluruz Yolunda" şarkılarını single olarak piyasaya sürdü; "Bir Oluruz Yolunda" şarkısı, 2002 FIFA Dünya Kupası'nda Türkiye Millî Futbol Takımı'na destek amaçlı kullanıldı.[23]
Tarkan ile Ozan Çolakoğlu'nun prodüktörlüğünü üstlendiği Dudu EP'si, 2003 yazında satışa çıktı; Türkiye dışında Ukrayna, Rusya ve Japonya'da raflarda yerini aldı.[24] "Dudu", "Sorma Kalbim", "Gülümse Kaderine" ve "Uzun İnce Bir Yoldayım", EP'nin kliplenen şarkıları oldu. Satış rakamı ise bir milyon olarak belirlendi.[9] Şarkıcı, 2004 yılında düzenlenen 10. Kral TV Video Müzik Ödülleri'nden En İyi Pop Müzik Erkek Sanatçı ödülünü aldı.[25]
Tarkan, 2005 yılında "Ayrılık Zor" adlı bir single yayımladı; 2006 yılı başında "Bounce" şarkısını single olarak Avrupa'da satışa sundu.[26] Nisan 2006'ya gelindiğinde uzun süren çalışmalar sonucunda hazırlanan ilk İngilizce Tarkan stüdyo albümü Come Closer, 7 Nisan 2006'da piyasaya sürüldü, toplamda 15 şarkıya yer verildi. Albüm, Almanya Albüm Listesi'nde 18, İsviçre Albüm Listesi'nde 43, Avusturya Albüm Listesi'nde 50 numaraya kadar yükseldi; Türkiye'deki satış rakamı 110.000 olarak açıklandı.[27][28] Albümün ikinci single'ı "Start the Fire", Ağustos 2006'da yayımlandı.
2007–günümüz: Metamorfoz ve Adımı Kalbine Yaz
23 Aralık 2007'de, altıncı Tarkan stüdyo albümü Metamorfoz satışa sunuldu.[29] Albümdeki tüm şarkıların sözlerini Tarkan yazdı, bunlardan yedi tanesini de kendisi besteledi. Şarkı sözlerinde çokça kullanılan Türk deyim ve atasözleri, Türk Dil Kurumu tarafından takdir edildi.[30] Satış rakamı ilk ayında 200.000 olarak tespit edilen albümdeki "Vay Anam Vay", "Pare Pare", "Arada Bir" ve "Dilli Düdük" şarkılarına klip çekildi.[31] Ayrıca MÜYAP tarafından 2008 yılında platin, 2009 yılında diamond sertifika ile ödüllendirildi.[32][33] 2008 yılında Metamorfoz albümünde yer alan şarkılar, remix versiyonları ile birlikte iki disk halinde Metamorfoz Remixes adıyla satışa sunuldu.[34] Hollanda doğumlu DJ Tiësto da albümde remix yapımcısı olarak yer aldı.[34] Şarkıcı, aynı yıl, Doğa Derneği'ne destek amaçlı hazırladığı "Uyan" şarkısını yayımladı.[35]
Temmuz 2010'da, yedinci Tarkan stüdyo albümü Adımı Kalbine Yaz yayımlandı ve toplam 355.000 sattı.[36][37] Albüm yayımlanmadan önce duyurulan "Sevdanın Son Vuruşu" şarkısı, 17. Kral Müzik Ödülleri'nden En İyi Şarkı, En İyi Beste, En İyi Şarkı Sözü kategorilerinde; Adımı Kalbime Yaz, En İyi Albüm kategorisinde ödül aldı.[38] "Öp", "Acımayacak", "Kayıp" ve "Adımı Kalbine Yaz" şarkıları albümün klip çekilen şarkıları oldu, "Öp" klibi Kral Müzik Ödülleri'nden Yılın Klibi ödülünü aldı.[38]
Tarkan, 2012 yılında, Ozan Çolakoğlu'nun ilk proje albümü 01'de yer alan "Aşk Gitti Bizden" şarkısını seslendirdi.[39] 2013'ün ilk aylarında, yeni albümü üzerinde çalıştığı öğrenildi.[40] Haziran 2013'te, Aysel Gürel'i anmak amaçlı hazırlanan saygı albümü Aysel'in için söylediği "Firuze" şarkısı dinleyiciyle buluştu.Ağustos 2014'de İskender Paydaş[41]'ın Zamansız Şarkılar 2 albümünde ''Hop de'' şarkısını seslendirdi.
Fransız Rivierası’nın gözdesi Monaco’nun Monte Carlo şehrinde her yıl düzenlenen “Monte Carlo Sporting Summer Festival”, 40. yılındaki kapanış konserini 22 Ağustos 2014’te Tarkan’la yaptı.[42] İlk kez bir Türk sanatçı bu festival kapsamında Yıldızlar Salonu’nda (Salles des Etoiles) sahne aldı. Bugüne kadar Elton John, Rihanna, Kylie Minogue, Julio Iglesias, Celine Dion, Scorpions, Santana ve Kevin Costner gibi dünyaca ünlü yıldızların sahne aldığı mekanda gerçekleşen konserin biletleri, konser tarihinden günler önce tükendi.
Tarkan, 2014 yılında Harbiye Açıkhava Sahnesi’nde tam 9 gün boyunca verdiği konserlerle 2014 yılına damga vuran bir rekora imza attı. “Kayahan'ın En İyileri 1” albümünde seslendirdiği “Yemin Ettim” şarkısını da ilk kez bu konserlerde seslendirdi ve sonrasında bu konser görüntülerinden bir de video hazırladı.
Tarkan, yaklaşık 10 yıldır aktivist duruşuyla çeşitli doğa projelerini desteklemektedir. Bunlar arasında Hasankeyf, Gediz Deltası, Ergene Nehri, Burdur Gölü, Allianoi Antik Kenti gibi projeler bulunmaktadır. Tarkan, ayrıca Seferihisar Doğa Okulu’nun kurucuları arasındadır. Yaşamın ve öğrenmenin iç içe geçtiği, öğretmen ve öğrenci ayrımının bulunmadığı, geleneksel ve akademik bilginin birlikte düşünüldüğü yeni bir öğrenim anlayışıyla kurulmuş bu okul, doğa kültürünün Türkiye ve dünyada yeniden yaygınlaşması için çalışmaktadır. Tarkan, bu okul için 4 Eylül 2014’te Harbiye'de ve 11 Eylül 2014’te Seferihisar’da "Doğa Sensin" isimli iki konser verdi.
Diskografi
- Yine Sensiz (1992)
- Aacayipsin (1994)
- Ölürüm Sana (1997)
- Karma (2001)
- Come Closer (2006)
- Metamorfoz (2007)
- Adımı Kalbine Yaz (2010)